Oma Wai Po richt haar blik op de voeten van haar veramerikaanste kleindochter en zegt: ,,Ha, zulke gympen had ik tijdens de revolutie ook.” De kloof tussen drie generaties Chinezen lijkt in een opmerking gedicht. Maar een tijd later zegt moeder tegen haar dochter: ,,Je kunt niet in een adem zeggen dat je van me houdt, en dat je lesbisch bent. Ik ben een goede moeder geweest. Dus mijn dochter is niet lesbisch.”

Wils moeder is vooral bang voor wat de rest van de Chinese gemeenschap er van zal vinden. Alice Wu nam dit confucianistische juk, het krampachtig vermijden van gezichtsverlies, als uitgangspunt voor haar eerste film Saving Face. De film, die donderdag in Rotterdam zijn Europese première beleefde, en vorige week het Gay & Lesbian Filmfestival opende in Hong Kong, vertelt het verhaal van de jonge Chinese Wil, veelbelovend chirurg, die verliefd wordt op danseres Vivian. Dan blijkt ook nog haar 48-jarige moeder zwanger te zijn, vader onbekend. Met deze explosieve cocktail voor gezichtsverlies worstelen moeder en dochter zich door de film heen.

De Chinees-Amerikaanse regisseur Alice Wu, zelf openlijk lesbisch, maakte met Saving Face een lichtvoetige komedie over een serieus thema in de stijl van Bend it like Beckham en My big fat greek wedding die doet denken aan de dochter-moederverhouding van The Joy Luck Club. Ouders die de taal van herkomst spreken, hun kroost dat terugpraat in het Engels, en de vele kronkels waarin de jongere generatie zich beweegt om zowel hun moderne levensstijl te behouden als hun conservatieve ouders te plezieren.

Ondanks het feelgood-gehalte en de soms karikaturale personages – de roddeltantes in de kapsalon, de koppige en stoïcijnse pater familias, de hippe zwarte buurman – maakt Saving Face een statement. De film zou wel eens dezelfde functie als Ang Lee’s The Wedding Banquet uit 1993 kunnen hebben, die ook het thema homoseksualiteit onder Amerikaanse Chinezen aanroerde, en vaak werd gebruikt bij coming outs. Draai de video af voor je ouders als verzachting voor de eropvolgende onthulling.

Op homoseksualiteit rust in Chinese kringen sinds het communisme – homoseksualiteit is een belemmering voor het genereren van revolutionaire nakomelingen – een taboe, maar wordt momenteel in China met name in de steden steeds meer geaccepteerd. Er zijn volgens Remy Christini, die een promotieonderzoek doet naar gays in China bij de Universiteit van Leiden, al jaren undergroundfestivals. En, ‘kameraden’ zoals ze worden genoemd, ontmoeten elkaar ook veel op het internet. Maar nu komt er van officiële kant een versoepeling.

Met de stormachtige economische ontwikkeling die het land doormaakt en de toenemende AIDS-problematiek, begint de overheid het onderwerp homoseksualiteit langzamerhand te erkennen. Christini: ,,Op de Chinese staatstelevisie was laatst een programma waarin een Chinese jongen vertelde dat hij homo was en besmet was met Hiv. Hij zei dat hij door gebrek aan kennis de besmetting had opgelopen. Dat soort voorlichting mag nu. De overheid heeft er ook belang bij de homoseksualiteit uit de illegaliteit te halen om het AIDS-virus in te dammen.”

In Peking is al tweemaal een homofilmfestival georganiseerd. Maar zo snel als de tolerantie in China toeneemt gaat het nog niet bij de geëmigreerde Chinezen. De film Happy Together (1997) van Wong Kar Wai over een gay koppel was verboden in Singapore: de generatiekloof lijkt bij migranten groter dan in het moederland. Wu’s film is een lichtvoetig liefdesverhaal die de lesbische relatie uit de taboesfeer haalt, en pleit voor openheid en modernisering. Hopelijk lukt het haar, ook in de overzeese gebieden.

Saving Face was deel van de officiële selectie van de filmfestivals van Sundance en Toronto, en is genomineerd een Gotham Award, een New Yorkse debutantenprijs. De film opende vorige week het Gay & Lesbian Filmfestival in Hongkong. Saving Face, distr. Sony Pictures, komt in Nederland in december uit op dvd, zal elders in Europa draaien.

Dit artikel verscheen in geredigeerde versie in NRC Handelsblad van 26 november.