YES: blote billen met een boodschap

Mag je als recensent zeggen dat je blij wordt van een tentoonstelling? Misschien wel wanneer de curator zo geraffineerd te werk is gegaan bij het combineren van lichtvoetig, geestig en poëtisch werk, als Humobist Rufus Ketting bij YES. Zonder flauw of moralistisch te worden laat hij een jonge generatie vormgevers en kunstenaars ons een naïeve, soms kinderlijke en daardoor relativerende kijk geven op de wereld waarin we leven.

De manier waarop ze dat doen loopt uiteen van een foto waarop een boompje wordt ondersteund door twee houten palen – titel: Two dead trees supporting a living tree (Helmut Smits, 2007) – tot een joelende, laveloze feestganger bovenop een levensgrote straatvuilnisbak uitpuilend met blikjes een junkfoodresten (Kimberley Clark, 2008): de eerste slechts een onschuldige observatie, de tweede een harde constatering: de wereld gaat naar de klote en wij doen er gewoon aan mee.

Daartussenin is er een enorme diversiteit aan werk. In twee foto’s van Daan den Houter getiteld Hi mom, I’m a pig zijn twee jonge kerels te zien, naakt en met een varkensmasker op in een vreemde setting; iets tussen een set voor amateurporno en een kinderkamer in. Doordat noch hun lichamen, noch hun houdingen lijken te passen bij iets wat kinky of shockerend zou moeten zijn, krijgen de foto’s iets onschuldigs: blote billen met een boodschap.

Twee posters van 75B uit 2001, met daarop in koeienletters gekalkt 'Is dit niks' en 'Ik dacht meer aan zoiets', bevragen het nut van vastomlijnde regels, verwachtingen en de rol van de ontwerper. Gert-Jan Akkerboom en Hidde van Schie maakten een hypnotiserende reeks Manga-explosies, ontdaan van hun context. Even hypnotiserend maar iets alarmerendr is het werk Stagnation means decline van Rafaël Rozendaal. Als een 3d-versie van Tetris stapelen de bankbiljetten zich onophoudelijk op. Het einde is niet in zicht - of erger nog: misschien zitten we er al middenin.

Overschilderschilderij gaat over tijdelijkheid. Voor dit project vraagt Daan den Houter sinds 2002 steeds een nieuwe kunstenaar om een laag te schilderen over de oude heen. Jammer dat de eerdere versies te zien zijn op een klein digitaal schermpje naast het doek. Het was consistenter geweest als die 55 lagen voorgoed waren verdwenen.

Een grappig, pretentieloos werk dat ingaat op de bureaucratie en het Haagse abracadabra is de film Politiek ABC van Matthijs Vlot. In de montage zien we Jan-Peter Balkenende in de Tweede Kamer eerst een tijdlang ambtelijke beleidstermen met beginletter ‘a’ uitspreken, dan een tijdje woorden met een ‘b’, etcetera. Door het monotone ritme en de enorme hoeveelheid woorden is de film even hilarisch als verontrustend.

Een net zo onheilspellend werk is Vlots video Waarom sta ik hier? Hij nam een paar minuten call-tv op op Koninginnedag 2003, zoomde in op de – zichtbaar vermoeide en aangeschoten – presentatrice en speelde het fragment langzaam af. “Dit gaat helemaal niet goed...” zegt ze keer op keer met een dubbele tong. En wanhopig kraamt ze uit: “Waarom sta ik hier nog, jongen?” Het filmpje werpt een sinistere blik op de leegheid en manipulatieve kracht van televisie.

Losstaand zijn sommige van deze werken misschien niet meer dan een leuke gimmick op internet of een grap tussen vrienden die je aan het denken zet. Maar het geheel is meer dan de som der delen. Met de omvangrijke verzameling werken stelt Rufus Ketting op een luchtige, bijna bevrijdende manier thema’s als oppervlakkigheid, massacommunicatie, verveling, decadentie en vervuiling aan de kaak. En meer dan eens bereikt hij zijn doel via de slappe lach. Dat is wel zo effectief.

Deze recensie staat in het komende nummer van Items.