FunX in de Randstad. Multikulti in Berlijn. Changó in Barcelona. In bijna alles verschillen deze radiostations van elkaar, maar het belangrijkste hebben ze gemeen: het stimuleren van jonge, urbane muziek die elders niet gedraaid wordt. Ze maken muzikale en culturele diversiteit ‘normaal’ en creëren zo een springplank voor lokaal, jong of onbekend talent. Met vaak als resultaat: succes in het reguliere circuit.

Neem ons eigen FunX Radio, marktleider in de Randstad onder jongeren van 15 to 24 jaar. De zender draait raï, Nederhiphop, samba, latinpop, reggaeton, R&B, bachata en veel reggae. FunX draait en remixt niet alleen muziek van populaire artiesten uit het buitenland maar haalt ze ook naar Nederland. Zo kregen ze het Egyptische popidool Mohamed Hamaki het Amsterdamse Concertgebouw in, haalden ze de Ivoriaanse succesband Magic System hierheen en koppelden ze Da Arabian MC’s (Palestina) aan rapper Ali B.

Maar nog belangrijker: de jongerenzender is continu op zoek naar jong talent uit eigen land. Zo lanceerde FunX onder meer Lange Frans en Baas B en de jonge, in Duitsland en Nederland inmiddels beroemde reggae-dancehallzanger Ziggi. De Haagse hindipopzanger Imran Khan, die op FunX werd gepromoot werd binnen een maand op het Asian Network van de BBC gedraaid.

,,Het begon omdat de hele ‘urban scene’ genegeerd werd,” vertelt dj Idriss van FunX in Rotterdam. ,,We wilden laten zien dat er meer is dan de top veertig. In grote steden wordt andere muziek gemaakt, gaan mensen anders met elkaar om. Wij proberen de muziek van ‘om de hoek’ te draaien.” Als die goed is, natuurlijk. Toen de manager van Ziggi vier jaar jaar geleden op de stoep stond met een demo, wisten ze dat het raak was.

Om die trampolinefunctie te bereiken moet de zender wel deel uit maken van ‘de scene’. FunX organiseert talentenjachten, concerten en heeft een panel van luisteraars, dat regelmatig zijn voorkeuren doorgeeft. En ze reizen. Idriss: ,,Zo nu en dan gaat een van ons naar bijvoorbeeld de Antillen, om te kijken wat daar hot is qua muziek. Dan maken we ergens een remix van en als de Antilliaanse luisteraars in september terugkomen van vakantie hebben we een hit.”

Ook de lokale zender Radio Multikulti in Berlijn, die niet weet hoeveel luisteraars ze heeft ‘omdat het kijk- en luisteronderzoek nog steeds wordt afgenomen onder ‘wit’ publiek’, is ontstaan om een gat te vullen. ,,Iedereen in Duitsland betaalt kijk- en luistergeld,” vertelt Tobias Maier, hoofd muziek van Multikulti, ,,maar het aanbod was helemaal wit.” De zender zendt uit in 18 verschillende talen (‘inclusief Duits met een buitenlands accent’) en zoekt continu naar nieuwe muziek uit andere culturen.

Net als FunX zit Multikulti, trendsetter van het eerste uur, middenin de scene. Maier: ,,Veel mensen sturen ons hun demo’s omdat ze weten dat als hij goed is, we hem draaien. We hoeven niet te wachten tot iets een hit is, zijn niet afhankelijk van beleid van bovenaf. We kunnen risico’s nemen: zo zijn we iedereen altijd een beetje voor.”

Multikulti ‘ontdekte’ bijvoorbeeld de Tsjechische rapper Gipsy.cz, die deze zomer intensief door West-Europa heeft getoerd en in de Europese World Music Charts terecht kwam. De Duitse zender zorgde onder meer ook voor de snelle faam van de dancehall-groep Seeed en reggae-artiesten als Gentleman en Patrice, ook bekend in Nederland.

Hun nieuwste ontdekking is Miss Platnum, een Roemeense R&B zangeres met gekke kostuums, catchy Balkandeuntjes en veel humor. Maier: ,,We kregen haar demo van toen ze nog met haar vroegere band speelde, en we programmeerden haar op een van onze feestjes. Het was een instant succes.” Inmiddels heeft Miss Platnum een contract bij Sony BMG.

Ook Multikulti draait zowel onbekend talent uit de buurt als gevestigde artiesten van ver weg. ,,Maar in zekere zin is alles wat we draaien ‘onontdekt’: het is nieuw voor nieuwe oren. Shakira draaiden we bijvoorbeeld lang voordat ze hier bekend werd. We hoorden een cd van een zangeres uit Colombia en we vonden hem wel okee. We draaien de plaat nog steeds wel eens, maar nu vindt iedereen hem te ‘mainstream’!”

Evenals als bij FunX is gedraaid worden door Multikulti iets dat dat in promotieteksten van bands genoemd wordt als kwaliteitsmerk. ,,Het is natuurlijk geen formule voor succes,” nuanceert Maier, ,,maar de ‘wereldmuziekwereld’ houdt ons altijd wel in de gaten, om te kijken wat ‘die multikulti-mensen’ nou weer aan het doen zijn zijn. En vaak komt er een hit uit.”

De bevlogen manier van radio maken komt nog het meest tot uitdrukking bij Radio Changó. De Catalaanse internetzender had aanvankelijk zelfs links-radicale statuten maar is nu alleen promotor van musica mestiza. ,,Er zijn een paar criteria waar onze muziek aan moet voldoen,” vertelt Vinx, oprichter van Changó in 2000. ,,Het moet een mix van muziekstijlen en culturen zijn, het moet feestelijk zijn en een sociaal geëngageerde boodschap hebben.”

Artiesten van het eerste uur zijn Manu Chao, Macaco, Dusminguet en Amparanoia. ,,Mensen komen bij ons omdat ze Manu Chao kennen. En dan schotelen wij ze wat nieuws voor en ontdekken ze relatief nieuwe bandjes die rumba en flamenquito maken, als Muchachito Bombo Infierno, Jalea Real of La Pegatina.” Een aantal bands die Radio Changó veel gedraaid heeft toeren nu door Europa – tot op Lowlands toe – en Latijns-Amerika, zoals Zulu 9:30, Che Sudaka en La Troba Kung Fu.

Hoewel Radio Changó ook veel muziek draait uit het buitenland en de rest van Spanje, komt het merendeel van de artiesten uit Barcelona. ,,De muziek weerspiegelt onze enorme culturele diversiteit – er zijn hier mensen uit Noord- en Sub-Saharaans Afrika, Latijns-Amerika. De zanger van Cheb Balowski bijvoorbeeld, Yacine Belahcene Benet (half Berbers, half Catalaans, red.), maakt met zijn nieuwe band Nour Arabische muziek met elektronica.”

Meer dan een radiozender is Radio Changó eigenlijk een artiestencollectief. Inmiddels 356 artiesten maken deel uit van de ‘familie’. Op de site zijn discussiefora, profielen en muziek van de artiesten en worden cd’s verkocht. Net als FunX en Multikulti is Radio Changó duidelijk een ‘sterk merk’, een keurmerk van kwaliteit. Als het van Changó komt, dan is het goed.

Ondanks het succes beamen alle zenders dat de wereld er soms nog niet klaar voor is. Idriss: ,,Vorig jaar maakten we een remix van een liedje van de Kaapverdische zangeres Lura. We hebben er veel tijd in gestoken, het was een goede track geworden. Dit jaar kwam haar nieuwe plaat uit, maar het platenlabel wilde de remix er niet opzetten.” Idriss maakt zich boos. ,,Ze hadden zo’n houding van: ‘wat kunnen we ermee verdienen?’. Dat is gewoon zonde.”

En hoewel de FunX-dj ook een populaire remix van het nummer Ahla Haga Feeki van Hamaki maakte, wilde het Concertgebouw aanvankelijk niets van de Egyptische ster weten. ,,‘Zijn cd is niet verkrijgbaar bij de Free Record Shop’, zeiden ze. Ik ben blij dat ik ze kon overtuigen: fans van Hamaki, gewoon jongens van de straat, liepen door het statige Concertgebouw!” Hamaki’s platenmaatschappij EMI wil de single echter nog steeds niet in Europa verspreiden. ,,Ik denk ook om financiële redenen, te veel risico.”

Maar als het lukt om een bepaald artiest in de schijnwerpers te krijgen, is het fantastisch, zegt Idriss. ,,Daar doe je het voor.” En als het niet lukt is het ook niet erg, zegt Vinx van Radio Changó: ,,We hebben geen haast.” Tobias Maier beaamt tot slot wat alledrie de radiomakers hebben gezegd: ,,Uiteindelijk draaien we gewoon wat we leuk vinden.”

Dit artikel staat in het decembernummer van Beyond muziekmagazine

www.funx.nl
www.radiomultikulti.de
www.radiochango.com