Er was het jaar dat er een hond meejankte met het vraag- en antwoordkoortje ingezet door Youssou N’Dour. Er was de editie dat Carlinhos Brown extatische feestgangers doopte in het ondiepe water tussen podium en tribune. En afgelopen jaar scandeerden 5000 - voornamelijk blanke - toehoorders onder de brede sterrenhemel ‘Say it out loud, I’m black and I’m proud’ symbolisch met Pee Wee Ellis en Cheikh Lô mee.

Het klepperende geluid van de cajita, oorspronkelijk een houten kistje om geld op te halen voor de kerk, de vibrerende dreun op de kaak van een muilezel, en natuurlijk de uit Peru afkomstige cajón: Novalima brengt het publiek aan het dansen met een grote verscheidenheid aan traditionele percussie vermengd met pompende elektronica en raggende gitaren.

Orlando ‘Maraca’ Valle is een veelgeprezen fluitist en multi-instrumentalist die al jong met Chucho Valdés, Paquito D’Rivera en Arturo Sandoval speelde bij de legendarische Cubaanse band Irakere. Daarna begon Maraca, die met een Franse fluitiste trouwde en naar Europa verhuisde, zijn eigen grensverleggende orkest Otra Vision. Hij werkte met onder anderen Tata Güines en Miguel Angá Diaz en is wereldwijd bekend als componist, producer en arrangeur voor artiesten uit andere genres, zoals Cesaria Evora.

De gelegenheidsformatie ¡Vaya Mandinga! ambieert een brug te bouwen tussen de Venezolaanse harpmuziek, Afro-Caribische percussie en de West-Afrikaanse kora-muziek uit het Mandé-tijdperk. Met een groep muzikanten uit Venezuela, Gambia en Nederland waaronder kora-speler Lamin Kuyateh en harpist José Franco – werd er in 2007 en 2008 gespeeld, gecomponeerd en opgenomen.

Na compilaties als Salsa Around the World, Afro-Latin Party en ¡Baila! A Latin Dance Party komt Putumayo met een pure, onversneden salsaplaat. De fijne nummers zijn uitgevoerd door orkesten uit Colombia, Cuba, Puerto Rico en de V.S. Er is swingende salsa met Cubaanse tongval van Chico Alvarez - met Chocolate Armenteros op trompet en Oscar Hernández op piano. Er is de sappige klassieker Sujétate la lengua. Er is de Amerikaanse Congolees Ricardo Lemvo die met de elektrische gitaar zijn salsa voorziet van een soepele sound.

Mas allá de todo (‘voorbij alles’) is een vreemde plaat. Twee kanonnen van de Cubaanse muziek, te weten latin jazz-pianist, bandleider van Irakere en festivalorganisator Chucho Valdés, en trovador van het eerste uur Pablo Milanés schreven samen tien composities voor piano en zang. Milanés de teksten, Valdés de melodie en arrangementen. En of het nou komt door de melancholische teksten van de singer-songwriter, toch in de herfst van zijn leven, of de romantische bombast van het pianospel van Valdés, is niet te zeggen. Maar het is allemaal wat stroperig en gezwollen.

Kaloomé creëert sinds 2001 een inventieve fusion van rumba Catalana, Noord-Afrikaanse klanken, flamenco en andere zigeunermuziek. Met een instrumentatie van viool, Arabische en Latijns-Amerikaanse percussie, gitaar, bas en drie formidabele zangstemmen (twee uit de flamenco en een Arabisch geschoolde) zwerft hun muziek altijd tussen deze genres in. Op hun tweede plaat De Otro Color klinkt dit organischer dan ooit. De plaat opent sterk met Galbi, waarin rumba, rock en arabesk hand in hand gaan.

“When I close my eyes, I can still see the children bathing along the Niger River, splashing and playing with the lambs and calves in the late afternoon,” says Omar Ka. Although the Senegalese musician has been living in Holland for the past thirteen years, this childhood image doesn’t let go of him.

‘Eens kijken hoe het klinkt wat we hebben geoefend,’ besluit Nils Fischer na een conga-exercitie met twee percussiestudenten. Hij zet de muziek flink hard aan. ‘In de vierde maat doe jij dus toekedaganga-toekedaganga-tóe. En jij,’ zegt hij, zich richtend op de andere leerling: ‘jij reageert met toeketoeketóe. Laten we een beetje met elkaar communiceren, anders wordt muziek zo mechanisch.”

Het is donderdagavond, half elf. Op het Zuid-Rotterdamse schiereiland Katendrecht is het uitgestorven, koud en guur. Maar in Theater Walhalla brandt licht. De zaal zit opeengepakt te luisteren naar Maurice Bleeker, vijfdejaars zangstudent van de Pop Academy. Met zijn band – piano, drums, viool, bas-, elektrische en Spaanse gitaar – speelt hij mooie, gedragen popsongs met veel Americana-invloeden.